Top of this document
Go directly to navigation
Go directly to page content

Sluizencomplex Naviduct, Enkhuizen

Sluis én aquaduct = naviduct

De Krabbegatsluis in de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad had te maken met een capaciteitstekort, met name in de zomer. Het wegverkeer werd via een opklapbrug over de sluis geleid, waardoor zowel boten als auto's vaak lang moesten wachten. Daarom heeft Rijkswaterstaat besloten een nieuw sluizencomplex te bouwen, even verderop in oostelijke richting. Al in een vroeg stadium werd Zwarts & Jansma betrokken bij het ontwerp voor de architectonische aspecten en het bouwkundige deel, waaronder het bedieningsgebouw, van dit grotendeels civiele kunstwerk.

Het complex bestaat uit twee sluiskolken, elk 120 meter lang en twaalf meter breed. Deze werken onafhankelijk van elkaar en zijn geschikt voor zowel beroeps- als pleziervaart. De autoweg wordt onder de sluis door geleid, die in de nieuwe situatie tegelijkertijd een sluis én een aquaduct is. Voor dit nieuwe type kunstwerk is een nieuwe naam verzonnen: Naviduct.

De locatie van het bedieningsgebouw is bepaald door optimalisatie van de zichtlijnen. Voor optimaal uitzicht over het complex is de bedieningsruimte verhoogd geplaatst en los gehouden ten opzichte van de twee lagen tellende onderbouw. In de onderbouw zijn de functies opgenomen die geen uitzicht behoeven.

De verhoogde positie van de sluiswachter in de bovenbouw is uitgebuit om van de bedieningsruimte, ondanks de geringe schaal van het gebouw ten opzicht van het grote sluizencomplex, een markant gebouw te maken. De bedieningsruimte heeft een bijzondere, vrije vorm die al van verre herkenbaar is. De afwerking van het bedieningsgebouw, bekleed met glanzend roestvast staal, staat in scherp contrast met de zware, steenachtige onderbouw.
De orthogonaal opgezette onderbouw is gedeeltelijk in het talud opgenomen om het zware, solide karakter te benadrukken. Het transparante, glazen trappenhuis dat onder- en bovenbouw verbindt, versterkt het zwevende effect van het bedieningsgebouw.

Voor de natuurontwikkeling rondom het Naviduct is in samenwerking met landschapsarchitect Lodewijk Baljon een landschappelijk en ecologisch ontwerp gemaakt. Door het overtollige slib (2.000.000 m3) dat vrijkwam door het uitgraven van de sluizen op te spuiten, is een wal in het IJsselmeer gevormd waarop de natuur zich vrij kan ontwikkelen. Deze wal heeft tevens een beschermende functie tegen wind voor in- en uitvarende schepen vanaf het IJsselmeer.

Opdrachtgever: Bouwdienst Rijkswaterstaat

Ingenieursbureau: Bouwdienst Rijkswaterstaat

Project: 0110